Menenjit Neden Olur? Kalıcı Hasar Bırakır mı?

Menenjit Neden Olur? Kalıcı Hasar Bırakır mı?

Beyin ve omurilik zarlarında meydana gelen iltihaplanmaya menenjit denir. Beyin ve omuriliği saran üç adet zar bulunur ve bunlara meninks adı verilir. Menenjit kelimesi buradan türetilen bir kelimedir. Menenjit Neden Olur? Bulaşıcı mıdır? Menenjit beyinde bulunan meninks adı verilen üç zarı saran sıvının enfeksiyon kapması sonucunda ortaya çıkar. Menenjitin en yaygın nedenleri virüs ve bakteri kaynaklı […]

Beyin ve omurilik zarlarında meydana gelen iltihaplanmaya menenjit denir. Beyin ve omuriliği saran üç adet zar bulunur ve bunlara meninks adı verilir. Menenjit kelimesi buradan türetilen bir kelimedir.

Menenjit Neden Olur? Bulaşıcı mıdır?

Menenjit beyinde bulunan meninks adı verilen üç zarı saran sıvının enfeksiyon kapması sonucunda ortaya çıkar. Menenjitin en yaygın nedenleri virüs ve bakteri kaynaklı enfeksiyonlardır. Diğer sebepler arasında ise şunlar bulunabilir:

  • kanser
  • kimyasal tahriş
  • mantarlar
  • ilaç alerjileri

Menenjit bulaşıcı mıdır? sorusunun ceavbı evet ya da hayır değildir. Çünkü bu, menenjit sebebine göre değişir. Viral ve bakteriyel menenjit bulaşıcıdır, fakat diğer sebeplerden kaynaklananlar bulşma göstermez. Bulaşıcı menenjit, öksürük, hapşırma ya da yakın temas yolu ile kişiden kişiye bulaşır.

Menenjit Nedenleri ve Tipleri Nelerdir?

Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar menenjitin en yaygın nedenleridir. Menenjitin başka pek çok formu vardır. Örnek olarak kriptok adı verilen mantar enfeksiyonunun yol açtığı kriptokokkal menenjit ve kanser ile bağlantılı karsinomatöz menenjit sayılabilir. Bu menenjit tipleri nadir görülür.

Viral Menenjit

Viral menenjit, menenjitin en yaygın tipidir. Vakaların %85’ine Enterovirüs kategorisindeki virüsler sebep olur. Bunlar en çok yaz ve sonbahar aylarında yaygınlaşır ve tipleri şunlardır:

• coxaki virus A
• coxaki virus B
• ekovirüsler

Enterovirüs kategorisindeki virüsler yılda 10 – 15 milyon enfeksiyona sebep olur; ancak enfeksiyonu kapan kişilerin sadece küçük bir yüzdesinde menenjit görülür.

Menenjite sebep olan diğer virüsler şunlardır:

• batı nil
• grip
• kabakulak
• HIV
• kızamık
• herpes virüsleri
• kolti virüsü

Viral menenjit çoğu zaman tedavi gerekmeden kendiliğinden iyileşebilir.

Bakteriyel Menenjit

Bakteriyel menenjit bulaşıcıdır ve bazı bakterilerden gelen enfeksiyonlardan kaynaklanır. Tedavi edilmezse öldürücü olabilir. Çocukların %5 – %40’ı, yetişkinlerin %20 – %50’si tedaviye rağmen ölebilmektedir.

Bakteriyel menenjite neden olan en yaygın bakteriler şunlardır:

  • Pnömokok, solunum yolları, sinüsler ve burun boşluğunda bulunur ve “pnömokokkal menenjiti” denen duruma yol açar.
  • Neisseria meningitidis, tükürük ve diğer solunum yolu sıvıları ile yayılır ve “meningokok menenjit” denen duruma yol açar.
  • Hemofilus influenza, sadece menenjite değil kanda enfeksiyona, soluk borusunda iltihaplanmaya,  yumuşak doku enfeksiyonlarına ve eklem iltihabına da yol açar.
  • Listeria monositojen, gıda kaynaklı bir bakteridir.

Menenjit Belirtileri ve Uyarı İşaretleri Nelerdir?

Viral ve bakteriyel menenjit belirtileri başlangıçta benzer olabilir. Öte yandan, bakteriyel menenjit belirtileri genellikle daha şiddetlidir. Belirtiler, yaşa göre de ciddi değişiklikler gösterebilir.

menenjit nedir

Viral Menenjit Belirtileri

Çocuklarda viral menenjit, şu belirti ve bulgulara yol açabilir:

• iştahta azalma
• asabiyet
• uyku hali
• rehavet
• ateş

Yetişkinlerde viral menenjit şunlara yol açabilir:

• baş ağrısı
• ateş
• boyun tutulması
• nöbet
• ışığa duyarlılık
• uyku hali
• rehavet
• bulantı
• iştahta azalma

Bakteriyel Menenjit Belirtileri

Bakteriyel menenjit belirtileri aniden ortaya çıkar. Yetişkinlerde menenjit belirtileri arasında şunlar bulunabilir (bakteri kaynaklı):

• zihinsel durumda bozulma
• bulantı
• kusma
• ışığa duyarlılık
• asabiyet
• baş ağrısı
• ateş
• boyun tutulması

Eğer bu menenjit belirtileri ve uyarı işaretleri yaşarsanız derhal tıbbi yardım arayın. Çünkü bakteriyel menenjit ölümcül olabilir. Nasıl hissettiğinize bakarak kendi başınıza bakteriyel mi yoksa viral menenjite mi yakalandığınızı anlamanız mümkün değildir. Doktorunuz hangi tip menenjit olduğunu tespit etmek için testler yapar.

Menenjitin Komplikasyonları Nelerdir?

Şu komplikasyonlar menenjit nedeniyle ortaya çıkabilen durumlardır:

• nöbet
• işitme kaybı
• beyin hasarı
• beyinde bulunan boşluklarda sıvı toplanması (hidrosefali)
• beyin ve kafatası arasında sıvı toplanması (subdural efüzyon)

Menenjitin Risk Faktörleri Nelerdir?

Menenjite yakalanma riski yüksek olan guruplar ve durumlar için risk faktörleri şöyle sıralanabilir:

Zayıf bağışıklık sistemi

Bağışıklık sistemi yetersizliği yaşayan kişiler enfeksiyonlara daha açıktır. Bunlar arasında menenjite yol açan enfeksiyonlar da bulunur. Bazı hastalıklar ve tedaviler bağışıklık sisteminizi zayıflatabilir. Bunların bazıları şöyle sıralanabilir:

• HIV
• AIDS
• otoimmün hastalıklar
• kemoterapi
• organ ya da kemik iliği nakilleri

Bir mantarın yol açtığı Kriptokokkal menenjit, HIV ya da AIDS’li kişilerde görülen en yaygın menenjit türüdür.

Toplu yaşam alanları

Menenjit, insanların bir arada yaşadıkları kapalı alanlarda daha kolay yayılır. Paylaşılan alan ne kadar küçükse enfeksiyona maruz kalma olasılığı o kadar artar. Bu alanlara şunlar örnek verilebilir:

• üniversite yurtları
• kışlalar
• yatılı okullar
• kreşler

Hamilelik

Hamile kadınlarda Listeria bakterisinin yol açtığı listerioris enfeksiyonu riski daha yüksektir. Enfeksiyon doğmamış bebeğe de bulaşabilir.

Yaş

Tüm yaş gruplarında menenjit riski vardır. Öte yandan, bazı yaş grupları daha yüksek risk altındadır. 5 yaş altındaki çocuklarda viral menenjit riski daha yüksektir. Bebeklerde bakteriyel menenjit riski daha yüksektir.

Hayvanlarla Çalışmak

Hayvanlarla çalışan çiftlik çalışanları ya da diğer çalışanlar Listeria enfeksiyonu riski altındadır.

Menenjit Tanısı Nasıl Konulur?

Menenjitin teşhisi sağlık öyküsünün alınması ve fiziksel muayene ile başlar. Yaş, toplu yaşam alanlarında barınmak ya da kreşe gitmek önemli ipuçları arasında sayılabilir. Fiziksel muayenede doktor şunlara bakar:

• ateş
• kalp atış hızında artış
• boyun tutulması
• bilinçte bulanıklık

Doktorunuz tanı amaçlı lomber ponksiyon adı verilen omurilikten su alma işlemi isteyebilir. Bu doktorun merkezi sinir sisteminde basıncın artıp artmadığına bakmasına imkan verir. Omurilik sıvısında iltihap ya da bakteri olup olmadığına bakılır. Ayrıca bu test tedavi için en iyi antibiyotiğin seçilmesine yardımcı olur.

Menenjit tanısı koymak için kullanılan diğer testler ise şunlardır:

Kan kültürleri kandaki bakterinin tespit edilmesi ve tanımlanmasını sağlar. Bakteri kandan beyne geçebilir. N. meningitidis ve S. pneumoniae (pnömokok) hem kan zehirlenmesi hem de menenjite yol açabilir.

• Tam kan sayımı (hemogram) genel bir sağlık taramasıdır. Hemogram ile kanınızdaki akyuvar ve alyuvarların sayısına bakılır. Akyuvarlar enfeksiyonla savaşır. Menenjitte genellikle bunların sayısı artar.

Göğüs röntgeni akciğer enfeksiyonları, tüberküloz ya da mantar enfeksiyonlarını gösterebilir. Menenjit akciğer enfeksiyonlarından sonra ortaya çıkabilir.

Beyin tomografisi, beyinde apse ya da sinüzit gibi problemleri gösterebilir. Bakteri sinüslerden meninkslere yayılabilmektedir.

Menenjit Nasıl Tedavi Edilir? Menenjit Kalıcı Hasar Bırakır mı?

Menenjit tedavisi, hastalığa yol açan kaynağa göre seçilir. Bakteriyel menenjitte hastanın derhal hastaneye yatırılması gerekir. Erken teşhis ve tedavi beyin hasarını ve ölümü önleyebilir. Aksi takdirde bakteriyel menenjit kalıcı hasar bırakır ya da ölüme neden olur.

Bakteriyel menenjit damar içi antibiyotikler ile tedavi edilir. Bakteriyel menenjit için spesifik antibiyotikler yoktur. Antibiyotik, menenjitle ilgili bakteri türüne göre seçilir.

Fungal menenjit (mantar kaynaklı menenjit) antifungal ilaçlarla tedavi edilir.

Viral menenjit genelde kendiliğinden geçer ve tedavi edilmez. Semptomlar bir ya da iki haftada ortadan kalkar. Viral menenjitle ilişkili uzun vadeli problemler yoktur, kalıcı hasara neden olmaz.

Menenjit Nasıl Önlenir?

Özellikle risk altındaysanız sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek önemlidir. Şunlara dikkat etmek faydalı olacaktır:

• yeterince dinlenmek
• sigara içmemek
• hasta insanlarla temastan kaçınmak

Eğer bakteriyel meningokok enfeksiyonu bulunan bir ya da daha fazla kişiyle yakın temasta bulunduysanız doktorunuz size önleyici antibiyotikler verebilir. Bu, hastalığa yakalanma ihtimalinizi azaltacaktır.

Aşılar da bazı menenjit tiplerinin önlenmesinde etkilidir. Menenjiti önleyen aşılar şunlardır:

• Hemofilus influenza tip B (Hib) aşısı
• konjuge pnömokok aşısı (KPA)
• meningokok aşısı

Meningokok Menenjite Karşı Kimler Aşılanmalıdır?

Risk altındaki şu beş gruptan kişiler menenjit aşısı olmalıdır:

• üniversiteye yeni başlayan, yurtlarda yaşayan ve daha önce aşılanmamış öğrenciler

• 11 – 12 yaşındaki ergenler

• daha önce aşılanmamış ise, liseye yeni başlayan öğrenciler

• meningokok menenjitin yaygın olduğu ülkelere seyahat edenler

• bağışıklık sistemi zayıf ya da dalağı bulunmayan 2 yaş ve üzeri çocuklar

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?